Athens to Atlanta. Met 137 kilometer (85 mijl) door de heuvels van de Amerikaanse staat Georgia gold deze klassieker 42 jaar lang als een van de bekendste en zwaarste skeelerwedstrijden van de Verenigde Staten. Ik verbeterde in 1991 het parcoursrecord bij de vrouwen, Haico Bouma bij de mannen. Daarna reden we nog het open Amerikaans kampioenschap 10 en 30 km in Californië.
Sinds de eerste editie in 1982 groeide ‘A2A’ uit tot een begrip in de internationale inlinewereld. In 2024 werd de – voorlopig – laatste editie verreden, omdat het steeds moeilijker werd de benodigde vergunningen voor de route door de diverse counties over de openbare weg te krijgen.
Skating across America: Athens to Atlanta en Californië, 1991
Nadat ik jarenlang de wildste verhalen had gehoord over rijders die onderweg verdwaalden, werden achtervolgd door honden en alleen een routekaart meekregen, wilde ik de wedstrijd zelf ook eens rijden. Dat werd de tiende editie op 13 oktober 1991. Ik reisde met Haico Bouma, destijds een van de Nederlandse toprijders van de Wehkampploeg, en begeleider/coach Johan Bennink naar de Verenigde Staten. Ook de Nederlandse Nijdamploeg verscheen met drie rijders aan de start.
(Note: in die tijd reed ik op 70 mm-wielen van Sims (van Kryptonics), hardheid 78A. Dat was toen gebruikelijk materiaal).
Hieronder wat ik destijds over die reis schreef.
Dit is het YouTube-fragment van die wedstrijd:
Skeelerpioniers in Amerika
De inhaalrace is begonnen. Amerika ziet skeeleren niet meer als de nieuwste rage. De eerste Nederlanders mengen zich in het Amerikaanse deelnemersveld.
Het verhaal van een verkenningsreis van Atlanta naar Los Angeles, waar pelotons van meer dan honderd man/vrouw trappelend aan de start staan. Amerika komt los, wij voegen in.
Hieronder de skeelertrip van 9 tot en met 21 oktober 1991 met Haico Bouma en Johan Bennink, bezien door de ogen van ondergetekende. Plezier, afwisseling en afzien. De skeeler op zoek naar grenzen.
Woerden, oktober 1991
Atlanta, woensdag 9 oktober 1991
Tegen de avond, plaatselijke tijd, landen we in Atlanta. Georgia’s hoofdstad, waar in 1996 de Olympische Spelen zullen plaatsvinden, met twee miljoen inwoners en ’s lands drukste luchthaven.
De vlucht uit Amsterdam is niet bepaald de enige trans-atlantische op dit uur. De douane verwerkt een enorme passagiersstroom. Grondpersoneel drijft ons in vakken: U.S.-ingezetenen en buitenlanders.
“Taler du dansk?” vraag een vrouw naast Johan in de rij.
“Ja,” reageert hij prompt.
Opgelucht begint ze een verhaal.
Verbluft kijk ik naar Haico. “Waar heeft hij dat geleerd? Deens! Niemand spreekt Deens! En de eerste die ze aanspreekt zegt ja…”
Johan grijnst.
“Ik heb met Scandinaviërs gewerkt. Ik loop even met haar mee. Ze vraagt hulp bij de douane, want ze spreekt geen Engels.”
Evenals op Schiphol worden Haico en ik ondervraagd over onze bagage, en of we veel geld denken te winnen in die skeelerwedstrijden.
“Voorlopig moeten we alleen maar een hoop betalen om te mogen meedoen,” zeg ik. Gelukkig draagt mijn sponsor RSI (Rotterdam Sport Import) 2000 gulden bij aan deze reis en heeft Haico ondersteuning van zijn sponsor Wehkamp.
De Night Skate
Ondanks de vermoeidheid van de reis zijn we ’s avonds in zoverre opgeleefd dat we besluiten mee te doen aan de Night Skate, een recreatieve skeelertocht door de stad. Pakweg zeventig skeelerrijders trekken door de hellende straten van Atlanta, waar wolkenkrabbers naar de donkere hemel reiken, neonreclame oplicht en autoverkeer het bonte peloton onverstoorbaar voorbijrijdt.
Voorop, met een flakkerend rood lichtje op de achterkant van zijn helm, rijdt Uwe Brockmann, een boomlange Duitse student die sinds vijf jaar in Atlanta woont. Hij wil niet meer terug naar Hannover, omdat het weer hier veel beter is om te rolschaatsen. Uwe is een van de zeldzame wedstrijdrijders die zich nog op ‘conventionele’ rolschaatsen (quads) staande houdt tussen de inlineskaters.
“Je staat stabieler, je kunt veiliger afdalen en beter remmen,” somt hij op. “Het enige voordeel van skeelers is dat ze sneller zijn…”
Wij als Nederlanders kampen met drie handicaps die elkaar versterken: het donker, het drukke verkeer en de afdalingen waar we niet aan gewend zijn. Vooral als onderaan de heuvel een rood verkeerslicht wacht en je net aan een downhill bent begonnen wordt het ingewikkeld.
We ontmoeten Jacob Zwart, Bauke Thijsseling en Gerhard Heidema van de Nijdamploeg, die zich ook nog niet veilig voelen ondanks de social skate die ze een paar dagen eerder hebben gereden.
Amerikanen met remdoppen op hun frames constateren verbaasd dat die Hollanders geen noodstop kunnen maken. Behalve zich laten vallen, naar het voorbeeld van Bauke, die zich gedwongen ziet een hellende bocht met een noodlanding in de berm af te sluiten.
Johan zit dan allang in de volgwagen van de Nijdamploeg met coach Henk Heetebrij en begeleiders Ali de Jong en Teun Valkenburg. Hij verbleekte al op de eerste afdaling. “Ik heb twee jaar niet op skeelers gestaan. En nu moet ik me meteen naar beneden storten. Mij niet gezien.”
Nee, dan die gozer die zich tijdens een afdaling omdraait om achterstevoren een moonwalk te beginnen. Of, gehurkt op één been, een rolstoelrijder imiteert. En dan hebben we de power stop nog niet gezien, die ze ons later in Los Angeles zullen demonstreren: op volle snelheid 180 graden draaien en het andere been bijna horizontaal op het wegdek zetten. Doeltreffend, dat wel.
“Ze zijn hier echt gek,” vat Haico samen.
Ik grinnik. “Let op Eddy Matzger. Die spreekt Nederlands.”
Eddy Matzger is met 4 uur en 35 minuten de houder van het huidige parcoursrecord tussen Athens en Atlanta.
“We verwachten dat een Nederlander dat gaat verbeteren,” heeft organisator Henry Zuver al aangekondigd.
Op dit moment staat Zuver op skeelers uit te leggen hoe de rijders in de finale hier in de stad een stukje kunnen afsnijden.
“Deze winkelstraat, bij Five Points, mag je dwars oversteken. Aan de andere kant staan de gele pijlen weer op de weg. Van hier is het nog een paar mijl naar de finish. We gaan dat laatste stuk nu even rijden.”
De druk pratende karavaan eindigt in Piedmont Park, waar de eindstreep op de weg is geschilderd. Een kilometer ervóór blijkt de parkweg afgezet met een houten hek.
“Op de wedstrijddag is het hek open,” haast Henry zich te vertellen.
“Weet je het zeker?” klinkt het ergens. “Na 85 mijl ben ik niet meer in staat een horde te nemen.”
“Tijdens de finale stort je in elkaar,” weet Eddy Matzger uit ervaring te vertellen. “Voor remmen ben je veel te moe, dus het is maar te hopen dat er niet te veel verkeer aankomt.”
Een understatement, want voor de rode lichten staan lange rijen auto’s afwachtend te dampen. Dit is een miljoenenstad. Als de voorste skeeler ‘Clear!’ roept en automobilisten met een handgebaar tegenhoudt is de weg vrij. Maar zondag tijdens de race zal er niemand zijn om ‘clear’ te roepen, terwijl het voor de paar begeleiders een boeiende opdracht zal zijn in een wereldstad vierbaans kruispunten vrij te houden voor enkele nietige skeelers.
“Zondagochtend is het een stuk rustiger,” spreekt Henry Zuver bemoedigend. De start is niet voor niets op zondag om zeven uur ’s ochtends, om zo min mogelijk verkeer te hebben. Hij moet het kunnen weten. Hij woont hier. Dit wordt de tiende editie van deze klassieker en ernstige ongelukken zijn tot nu toe uitgebleven.
“Het grootste deel van de route gaat door de country,” beschrijft Henry. “Daar is het rustig. In de stad wordt het opletten. Maar we doen wat we kunnen om jullie te begeleiden.”
Voor de voorste rijders zijn volgauto’s geregeld, maar alles wat daarachter zit zal zich zoveel mogelijk zelf moeten redden. Vrouwen en mannen starten in één peloton. Natuurlijk zal ik proberen zo lang mogelijk bij te blijven, maar op een gegeven moment zal ik waarschijnlijk ergens in een groepje of alleen komen te zitten.
In een bar waar we vrijdagavond zitten komt Brit Cottrell uit Florida binnen in zijn afgedragen motorjack. Hij gaat naast me zitten. “Ik denk dat ik zondag voor jou het laatste stuk van de wedstrijd wel een volgauto kan regelen.”
Hij doet ook iets in de organisatie en zal zondag de halve afstand rijden, 40 mijl. Die wordt georganiseerd voor rijders die 85 mijl te ver vinden.
Johan en ik verlaten de bar vroegtijdig om op een kantoor van Delta Airlines, in het enorme overdekte winkelcentrum Lenox Square Mall, onze vluchten van volgende week naar Los Angeles te regelen. Haico’s vlucht is al geboekt, maar Johan wil ook nog naar Boston voor een zakelijke afspraak. Hij verkoopt skeeler- en schaatsmateriaal.
Als hij besluit zijn vluchtrooster te wijzigen beginnen de problemen.
“U kunt niet eerst naar L.A., dan naar Boston en dan weer naar L.A.,” vertelt de medewerkster aan de balie, turend in haar beeldscherm.
“Nou, San Diego dan,” probeert Johan.
“Nee, ook niet,” zegt ze.
“Waarom ga je maandag niet gelijk van Atlanta naar Boston, terwijl Haico en ik vast naar Los Angeles gaan,” opper ik. “Je hoeft toch niet eerst mee naar L.A. Wij redden ons die paar dagen heus wel.”
“Als je wat wilt verdienen moet je zakendoen.”
“Hier verdien je niks mee,” stel ik vast. “Integendeel. Het is een extra vlucht en je verspeelt een dag.”
Hij kijkt me zwijgend aan.
“Wilt u woensdagochtend om vier uur of ’s avonds om acht uur naar Boston?” vraagt de vrouw achter de balie.
“Liever ’s middags,” zegt Johan.
“Dat kan niet,” meldt ze.
“Doe maar ’s avonds,” besluit hij.
“Beter ’s ochtends,” oordeel ik. “Als je ’s nachts in Boston aankomt kun je geen zakenafspraak maken en dan mis je ook nog een nacht slaap.”
Hij zucht. “Ik ga maandag wel naar Boston. En dinsdag naar L.A.”
“Ja, dat zeg ik net,” herinner ik hem zachtmoedig.
Hij werpt een gelaten blik opzij.
“Dus maandag van Atlanta naar Boston, dinsdag naar L.A. en de maandagochtend daarop vroeg vanuit L.A. terug naar Atlanta,” vat hij samen voor de Delta-medewerkster. “Daar moet ik ’s middags aansluiting hebben op de vlucht naar Amsterdam.”
Met hangende schouders voegt hij eraan toe: “Regelt u de begrafenis ook maar meteen.”
Ik lig krom. De vrouw achter het beeldscherm vertrekt geen spier.
En dan ook nog die heuvels – zaterdag 12 oktober 1991
Zelfs met de auto is het ver van Atlanta naar Athens, constateren we zaterdag op weg naar de startplaats. Daar blijven we een nacht in een hotel. Athens is een universiteitsstad aan de oostkant van de staat. Dat hele eind moeten we dus morgen terug skeeleren; 137 kilometer door de heuvels, en wat voor heuvels. Er zitten pittige bij.
Donderdag hebben Haico en ik de laatste 10 kilometer van het parcours door het drukke Atlanta geskeelerd, terwijl Johan en Brit volgden in de auto. Er zijn korte, steile beklimmingen waar je boven komt met ontploffende benen, en geleidelijke van enkele procenten, waarvan het slopende is dat ze honderden meters doorgaan.
Gisteren zijn Johan en Haico nog een keer op verkenning geweest om de laatste kilometers te bestuderen. En Ali de Jong vertelt dat de Nijdams het hele traject ook nog eens per auto hebben afgelegd.
Het zal mijn tijd wel duren, verzucht ik in mezelf. Sinds maart heb ik dit jaar vijf klassiekers van afstanden tussen 85 en 100 kilometer geskeelerd. De eerste kennismaking met 100 kilometer heuvelop-heuvelaf was afgelopen voorjaar in Birmingham, Alabama. Daar wist ik me de Amerikaanse favoriete Karen Edwards van het lijf te houden, die bijna zeven minuten na mij finishte.
Ze zal er morgen niet zijn. Ze concentreert zich volgens de berichten op de 10 kilometer in Los Angeles, waar we volgende week naar toe gaan.
Wel word ik geacht morgen haar parcoursrecord van 5 uur, 46 minuten en 6 seconden te breken. Voorts ben ik gewaarschuwd voor een zekere Anna Stubbs, die ooit 240 kilometer in 10,5 uur – in haar eentje – zou hebben afgelegd.
Ieder zijn voorbereiding.
Sommige deelnemers, die ’s avonds na aankomst bij het Ramada-hotel in Athens nog een stukje gaan skeeleren, verdwalen prompt in het donker.
Het is niet denkbeeldig morgen ergens tussen Athens en Atlanta de weg kwijt te raken. Er zijn hier en daar wel gele pijlen op de weg geschilderd, maar als daar net een auto overheen rijdt zie je ze niet.
“Ik ben weleens 13 kilometer van de route af geweest, zonder enig benul waar ik was,” vertelt veteraan Tom Sehlhorst uit Florida.
Tijdens de voorbereidende bijeenkomst in de avond echter blijkt dat de organisatie, onder leiding van Henry Zuver en zijn vrouw Valerie, de zaken punctueel heeft geregeld. Er zijn volgwagens, begeleiders en elke 20 kilometer een checkpoint, in de tweede helft elke 10 kilometer. Daar worden ook de wedstrijdnummers geregistreerd.
“Kun je ook vertellen wie er wint?” roept een Amerikaan.
“Eddy Matzger,” klinkt het ergens.
Achter in de zaal kijken de Nederlanders blanco voor zich uit. Zij hebben andere plannen.
Daar gaat-ie: op weg naar Atlanta, zondag 13 oktober 1991
Zondagochtend verzamelen we ons aan de start. Het is nog donker en koel. De zon zal pas over een uur, tegen achten, opkomen.
Henry Zuver roept de laatste instructies. Automotoren draaien warm. Opgewonden rijders strikken veters en ritselen met zakjes.
De eerste kilometers, Athens uit, gaan onder politiebegeleiding. Honderdtwaalf deelnemers zijn gestart, van wie 36 voor de halve afstand.
Na een linkse bocht volgt meteen een afdaling. Donkere schimmen jagen het tempo omhoog. Wie wil meedoen voor een goede klassering moet erbij zitten, ook al is het waarschijnlijk nog maar een eerste aftasten tussen Nederlanders en Amerikanen.
Het is niet zonder risico. Het laatste wat het spaarzame verkeer op een stille zondagmorgen verwacht is een rij skeelers in het donkere landschap. Uit een zijweg draait een automobilist onze voorrangsweg op, blijkbaar zonder ons te zien. Hij stopt pas als paniekerige schichten links en rechts langs zijn wagen schieten.
Een uur later voel ik nog de plek waar ik op mijn onderlip heb gebeten van de paniek.
Het is licht. We hebben inmiddels een riskante afdaling overleefd over een weggedeelte waar maar één rijstrook open was vanwege werk in uitvoering. Daar had nietsvermoedend verkeer ons tegemoet kunnen komen. Gelukkig kwam er niets. Het golvende country-landschap van Georgia ligt rustig onder de vroege zonnestralen.
De kopgroep bestaat uit dertien man. Ik zit er nog bij. De andere vrouwen hebben we achter ons gelaten. Na een plaagstootje van Haico, die behalve door de Amerikanen ook door de gretige Nijdamrijders op de hielen wordt gezeten, is er nu een serieuze ontsnapping van Eddy Matzger en Jon Lowden, een sterke rijder uit New York. Ze zijn al een tijdje weg. Als stipjes zien we ze honderden meters voor de groep uit tegen een heuvel op bewegen.
“Het gat wordt niet groter,” constateert Jacob Zwart.
“Nee,” stemt Haico vaag in, om enkele ogenblikken later voor de zekerheid toch maar de achtervolging in te zetten.
In zijn eentje bereikt hij uiteindelijk de vluchters. Kilometers later voegen ook de Nijdamrijders zich bij hen.
Vanaf dan valt de volggroep in stukken uiteen. Ik zit in een groepje met vier. We doen allemaal onze kopbeurten. Later valt er één af. Ik blijf over met twee jongens uit San Francisco, Greg LeVien en Mike Riddle.

Terwijl de favorieten hun tactische spel spelen voeren de subtoppers hun achterhoedegevecht. Tegen elkaar, tegen de heuvels en de zich aaneenrijgende kilometers.
Als Haico om half twaalf glorieus als eerste finisht in Piedmont Park, alleen, hebben sommigen nog tientallen kilometers te gaan. De concurrentie, de afstand, het verkeer – Haico heeft alles met succes doorstaan in de nieuwe recordtijd van 4 uur, 28 minuten en 14 seconden.
“Mijn mooiste skeeleroverwinning tot nu toe,” zou hij naderhand zeggen.
Na 35 kilometer had hij besloten weg te rijden bij zijn naast overgebleven belagers Jacob Zwart van de Nijdamploeg en Amerikaan Jon Lowden. Sindsdien heeft niemand hem meer gesignaleerd, behalve Johan, in de volgauto.
“We zijn nog aangehouden door de politie,” vertelt Haico later. “De auto’s zijn gestopt. Ik ben maar doorgereden.”
Ruim negen minuten nadat hij is gefinisht sprinten Jacob Zwart en Jon Lowden om de tweede plek, die Jacob pakt. Eddy Matzger wordt vierde in 4.38,18.
Hoe dichter bij Atlanta, hoe drukker het is geworden met verkeer en hoe chaotischer deze tocht. Ik ben alleen overgebleven en rijd al tientallen kilometers alleen. De jongens gingen op de beklimmingen te snel en achter me zie ik helemaal niemand. Vooral de lange stukken heuvelop slopen me. Het is een examen voor een overlevingscursus.
Automobilisten toeteren nijdig – dat je een skeelerwedstrijd wilt rijden moet jij weten, maar waarom op hun parcours?
Honden rennen blaffend mee. Dat herken ik uit de verhalen. Verkeerslichten onderaan een heuvel springen op oranje, net nadat jij de afdaling bent begonnen.
“Kom op!” hoor ik Brit Cottrell naar me roepen. Hij heeft even tevoren de halve afstand gewonnen in 2 uur 22 en helpt nu kruisingen blokkeren.
Mijn eerste doelstelling was in redelijke staat de eindstreep te halen. Mijn tweede om dat als eerste vrouw te doen, zoals RSI de Amerikaanse co-sponsor maar vast had beloofd.
Bij het naderen van de stadsgrens heb ik een half uur over voor het derde doel: het verbeteren van Karen Edwards’ parcoursrecord. Ik heb geen idee of dat genoeg is. Ik hoop dat ik nergens verkeerd rij, want ik zie in geen velden of wegen een begeleider.
Tweehonderd meter vóór mij rijdt een gozer die mij lang geleden moet hebben gelost. Nu haal ik hem weer in. Erik Borgnes, blijkt later, uit Michigan.
“Je redt het wel!” roept hij zodra ik bij hem ben, en hij sluit zich bij me aan.
“Weet je het zeker?” vraag ik benauwd.
“Nou, dat niet,” bekent hij.
Daar herken ik Five Points, waar we een stukje mochten afsnijden. We rijden rakelings langs terrastafeltjes, waaraan mensen hamburgers zitten te eten.
“Wat een haast!” roept er één.
Een laatste oversteek, nog een afdaling, parkwegen. Ik ben in Piedmont Park. Erik Borgnes is gelost.
Eindelijk, daar is de eindstreep. Half een, 5,5 uur na de start. Ik heb het gehaald, het vrouwenrecord staat ruim 13 minuten scherper.

Terwijl ik nog aan het bijkomen ben haalt een interviewer van Speed Skating Times me voor een camera. Ik kan met recht vertellen dat dit de zwaarste skeelerwedstrijd was die ik ooit heb gedaan.

Pas 49 minuten later komt de tweede vrouw binnen, Valerie Jackson uit New York.
Ruim een kwartier hiervóór is Bauke Thijsseling als dertiende geëindigd. Gerhard Heidema, de tweede Nijdamrijder, is zesde geworden op twee seconden van Eddy Matzger.

“Die Nederlanders halen al onze trofeeën weg!” klaagt Henry Zuver ’s middags bij de prijsuitreiking met een lach.
Omdat in ditzelfde weekend de Atlanta Braves een thuiswedstrijd spelen in de World Series van het razend populaire honkbal is daar de meeste media-aandacht naar toe gegaan. De enige krant die de skeelerwedstrijd behoorlijk covert, met kleurenfoto’s, is de Gwinnett Daily News.
Naar Los Angeles
Maandag 14 oktober reizen we door naar Los Angeles. Haico had een eerdere vlucht dan ik, en Johan is naar Boston gevlogen voor zijn zakelijke afspraak. Hij arriveert morgenavond.
In de aankomsthal op de luchthaven tref ik een donkerharige man en een blond meisje, die een papier met de naam ‘Karyn’ omhooghouden. Eronder is een skeelertje getekend. Ik schiet in de lach. Het ijs is meteen gebroken. We kennen elkaar niet, omdat Johan dit logeeradres heeft geregeld. Ze heten Steve en Wendy, zij zal meedoen bij de vrouwen.
“Zo, en dan gaan we vanavond Johan nog even ophalen,” kondigt Steve aan terwijl we richting de bagagebanden lopen. “Wacht, ik zal hier even informeren of zijn vliegtuig al is opgestegen.”
Stomverbaasd staar ik Wendy aan. Johan zou morgenavond pas aankomen.
“Er is iets verkeerd gegaan,” legt ze uit. “Hij stuurde vanmiddag een fax. Zijn afspraak ging niet door omdat die man in Boston er niet was.”
Ik sla mijn hand voor mijn mond. Dus Johan zit voor niets de hele dag in het vliegtuig, nadat hij voor dag en dauw uit Atlanta is vertrokken.
“Dan moeten jullie voor de derde keer vandaag naar het vliegveld.”
“Geeft niets, we wonen hier maar tien minuten vandaan,” bezweert ze gastvrij.
Haico, ‘thuis’ in het luxe appartement van Steve en Wendy aan Manhattan Beach, weet ook geen nadere details. Vanochtend is hij in Atlanta met Johan naar het vliegveld gegaan, waar hij enkele uren rondhing voordat zijn vlucht naar Los Angeles vertrok. Gisteravond, na de wedstrijd, is het tweetal nog wezen stappen met Tom Pulsifer en een Fransman die een nacht in hetzelfde huis logeerde.
“Ik ben doodmoe,” grijnst Haico.
’s Avonds maken we een pitstop in een saladebar op de luchthaven en wachten vervolgens bij gate 58, waar Johan even na achten zou moeten verschijnen.
“Ik hoop dat hij in dit vliegtuig zit,” merkt Steve op. “In zijn fax schreef hij 8 uur a.m., maar dat lijkt me sterk, want dat was deze ochtend. Of zou hij morgenochtend bedoelen?”
Haico en ik staren elkaar verbijsterd aan.
“O ja,” knikt Haico. “Dat is op en top Johan. Hij is zo verstrooid. Je weet het nooit met hem.”
“Is hij echt zo’n warhoofd, of lijkt het erger dan het is?” wil ik weten.
“Het is heel erg. Maar ook heel leuk,” grinnikt Haico.
“Wát is hij?” informeert Steve.
“Een warhoofd, Haico, wat is dat in het Engels?” Ik blader in mijn mini-woordenboekje en de bijnaam scatterbrain is geboren.
Vanaf nu roepen Haico en ik bij elke gelegenheid: “Bennink! Scatterbrain!” als hij drie keer achter elkaar hetzelfde telefoonnummer vraagt, Haico verzoekt om de huissleutel terwijl hij die de hele middag in het voordeurslot heeft laten zitten, zijn schrijfblok met belangrijke notities op het grasveld bij de prijsuitreiking laat liggen en het portier van Steves auto achteloos open laat staan als hij het parkeerterrein over loopt naar de winkel waar hij moet zijn.
Johan arriveert om vijf over acht, bewonderenswaardig goedgehumeurd ondanks zijn vermoeide uiterlijk.
Hij blijkt dit keer niet het enige scatterbrain geweest te zijn. Hoewel hij zijn zakenpartner in Boston voor zijn vertrek niet persoonlijk heeft kunnen bereiken (maar: ‘Ik ben er de hele week’, had de man hem verzekerd) heeft Johan wel aangekondigd dat hij maandag in plaats van woensdag zou verschijnen.
Bij aankomst overvalt een secretaresse hem met de mededeling dat meneer Clayton in verband met een holiday afwezig is.
Johan, die er weinig voor voelt twee dagen zoek te brengen in Boston, besluit: ‘Jammer maar helaas’, waarna een nog forser beroep op zijn goede humeur wordt gedaan als pakweg tien uur en 4000 kilometer verder blijkt dat Clayton wel degelijk aanwezig was. Hij was alleen even het pand uit.
Maar dan zit Johan al hoog en breed in het appartement van Steve en Wendy aan de Zuid-Californische kust. De kwalificaties die zijn vermoeide brein nog kan bedenken aan het adres van de onzorgvuldige secretaresse kunnen door de censuur. Tegen zijn dochters en tegen mij zegt hij ongeveer dezelfde dingen en die zijn niet zo schokkend.
De concurrentie slaapt niet – woensdag 16 oktober 1991
“Haico moet die Doug Glass in de gaten houden,” adviseert Uwe Brockmann aan de telefoon. “Hij was jarenlang sterk op rolschaatsen. Daardoor kent hij veel wedstrijdtactiek en heeft hij een goede eindsprint. Maar verder zou ik me, als ik Haico was, ook weer niet te zenuwachtig maken. Nergens voor nodig.”
“Die Doug Glass is sterk,” heeft Haico diezelfde dag verzucht, na een skeelertochtje langs het strand richting Venice Beach met enkele van de toekomstige deelnemers. “Hij heeft een goeie techniek. Ik kon amper in zijn slag blijven. Dat wordt een gevaarlijke, zondag.”
We hebben ons allang gerealiseerd dat de concurrentie, waaronder Amerika’s nationale schaatsteam dat ook naar de Olympische Spelen zal gaan, niet te onderschatten valt. Van het deelnemersveld weten we verder weinig. Wel dat iedereen – behalve Haico zelf – verwacht dat Haico de boel op minstens een ronde zal zetten. Mijn sponsor RSI heeft alvast rondverteld dat ik grote kans heb om de vrouwenwedstrijd te winnen.
Karen Edwards, weet Steve te melden, is door sponsor Rollerblade een bonus van 2000 dollar beloofd als ze mij voorblijft.
“Dealtje maken,” oppert Johan. “Jij 2000 dollar voor de tweede plaats.”
“Nooit,” zeg ik heftig. “Haico, wat zou jij doen?”
“Gaan voor de eerste plek,” antwoordt hij.
Ik voel nu toch wel zenuwen opkomen.
Manhattan Beach en Los Angeles, donderdag 17 oktober 1991
Het is mistig in Manhattan Beach aan de Californische kust. Vijf dagen laat de zon zich nauwelijks zien en warm is het ook niet. Haico, die zich had voorgenomen te gaan surfen, wacht gelaten op betere tijden.
Het strand ligt beneden, honderd meter van het appartement en de fitnessruimte van Steve en Wendy aan Manhattan Avenue. In Steves skeelerwerkplaats praten Johan en Steve onvermoeibaar over commercie, wieltjes, frames en lagers.
Haico blijft hoopvol in shorts en T-shirt rondlopen. Wendy maakt een hulpeloos gebaar. “Meestal trekt de mist in een dag op.”
Ik klop haar op de schouder. “In het voorjaar had ik Tom, Brit en Maureen uit Florida te logeren. Het heeft drie weken geregend. Het was het koudste voorjaar in Nederland sinds 1952.”
Ook als de zon ten slotte doorbreekt blijft de smog boven de stad hangen. De aanlandige wind blijkt te zwak om de uitlaatgassen en de mist vanaf zee over de bergen te drijven. San Francisco, 700 kilometer noordwaarts, kampt met hetzelfde euvel, aldus de reisinformatie.
Hoewel er praktisch geen afval op straat ligt – rommel weggooien kan hoge boetes opleveren – maakt Los Angeles geen schone indruk. 3,5 miljoen inwoners, weinig hoogbouw, bijna 100 kilometer landinwaarts bebouwing.
Californië, zo aardbevingsgevoelig en toch met 29 miljoen inwoners de dichtstbevolkte staat van Amerika. Twee jaar geleden stortte bij San Francisco, gebouwd op de Andreasbreuk, een hooggelegen autoweg bovenop de onderdoor kruisende rijbanen. Doden, gewonden, ravage.
“Zijn jullie nooit bang?” vraag ik Steve en Wendy.
“Welnee,” zegt Steve. “De gebouwen, ook de wolkenkrabbers, zijn aardbevingsbestendig. Het glas wil er wel eens uitvallen, maar alleen bij zware schokken en die zijn er niet veel. Als het zover is holt iedereen naar het strand om de vloedgolf te zien. Sensatie! Daarom kunnen ze hier ook zo goed breakdancen…”
Dan, serieuzer: “Er zijn bijna elke dag trillingen, maar van de meeste merk je niets. Soms voel je je auto een beetje schudden als je voor een verkeerslicht staat. Of thuis op je aanrecht verschuiven wat kopjes. Dat is alles.”
Hollywood is vergane glorie, zien we op een van onze uitstapjes. De meeste filmstudio’s zijn verhuisd naar naburige plaatsen. We lopen over Sunset Boulevard. Drukke straten met enorme reclameborden. Op The Walk of Fame staan de namen van Amerikaanse grootheden in de sterren op de stoeptegels. In het Chinese Theater bewonderen talrijke toeristen op een pleintje de handtekeningen, voet- en handafdrukken van beroemde Amerikanen.
De beroemdheden zelf zijn weggetrokken naar bewaakte villa’s in de omringende Beverly Hills. Steve rijdt ons langs een soort Berlijnse muur, waarachter in spaarzame onderbrekingen een glimp op te vangen is van weelderige tuinen.
“Voor 10 dollar koop je een plattegrond waarop huizen van filmsterren staan aangegeven,” vertelt Steve. “Schooljochies brengen je voor geld naar restaurants waar ze regelmatig komen. Dan zie je daar Arnold Schwarzenegger en zo aan de bar zitten.”
Langs de kust over Highway One, vrijdag 18 oktober 1991
Omdat we iets meer van Californië willen zien vliegen Haico, Johan en ik de volgende ochtend naar San Francisco, om met een huurauto via de bekende, fraaie Highway One langs de rotsachtige kust 700 kilometer terug naar het zuiden te rijden.
De vlucht duurt drie kwartier, de autorit terug naar Los Angeles twaalf uur. Het wordt een schitterende rit. Ondanks dat de zon pas laat in de ochtend door de mist breekt, Haico zich moet verzetten tegen wagenziekte op de slingerende weg en we ons vergissen in de toeristische 17 mile drive over smalle bochtige weggetjes, die veel langer duurt dan we hadden ingeschat.
Via schilderachtige dorpjes, mooi begroeid berglandschap, wisselende zeegezichten, drie pompstationwinkels en één McDonald’s rijden we, met countrymuziek op de radio, ten slotte weer op de drukke Freeway richting Los Angeles.
“Dat Johan zingt maakt me niet uit,” merkt Haico op vanachter het stuur. “Ik wou alleen dat het wat minder vals was.”
“Doe liever een lichtje aan, Bouma,” verzoekt Johan vanaf de achterbank. “Dan kan ik op de kaart kijken waar we de auto moeten terugbrengen. We moeten één van de afslagen naar de luchthaven hebben, er zijn er vijf.”
“Dan zit je altijd goed,” vindt Haico laconiek.
Nog even kwalificeren, zaterdag 19 oktober 1991
We moeten ons eerst nog kwalificeren voor het open Amerikaans kampioenschap over 10 kilometer. Dat is een dag voor de eigenlijke wedstrijd. Dat blijkt niet zo moeilijk. De mannen moeten hem binnen 22 en de vrouwen binnen 24 minuten afleggen om in het kampioenschap te mogen vertrekken.
Dat Haico en ik daar met voorsprong winnen zegt niet zoveel. Vanmorgen was er ook al een kwalificatieronde, terwijl de Amerikanen die afgelopen zomer voldoende resultaten boekten zich niet hoeven te selecteren.
De enige noemenswaardige tegenstand die we ondervinden is de warmte. Het is boven de 30 graden als we in één groep van start gaan.
Het parcours is een ronde van anderhalve mijl in Irvine, 40 minuten rijden van ons logeeradres.
Haico verlaat al gauw het peloton en ik ga mee, totdat official Jonathan Seutter vanaf de motor roept: “Niet stayeren! De vrouwen moeten zelf rijden!”
Ook goed. Pas in de laatste minuten word ik door één gozer ingehaald. Haico heeft een riante voorsprong van een halve ronde.
De hitte is slopend voor een Noord-Europeaan. Je hart bonkt in je keel, de benen gaan steeds langzamer en niet eens van vermoeidheid; gewoon te weinig zuurstof. Iets te drinken had ik niet meegenomen voor die krap 20 minuten, maar het lijkt niet overbodig dat morgen wel te doen.
Open kampioenschap 10 km en 30 km, zondag 20 oktober 1991
En dan is het opnieuw Nederland-Amerika. Het valt ons niet mee. Pas dagen later zou Haico schoorvoetend tevreden zijn met zijn twee tweede plaatsen, op de 10 kilometer achter oud-wereldkampioen allroundschaatsen Eric Flaim – nog steeds aanvoerder van de wereldranglijst op de grote vierkamp – en op de 30 kilometer achter Doug Glass.
En hoewel ik de 30 kilometer met voorsprong win in 56 minuten, baal ik nog steeds van slechts de zesde plek op de 10 kilometer. Dat draait uit op een pelotonsprint en ik ben niet de beste sprinter.
Het is een groot peloton van meer dan 50 vrouwen. Mijn enige serieuze ontsnappingspoging slaagt niet. Het tempo ligt verrassend hoog en met name Karen Edwards’ Rollerblade-team controleert alles. Bij elke versnelling die ik doe klinkt het meteen: “Daar gaat ze! Let op!”
“Volgens mij hebben ze het er de hele vorige avond over gehad hoe ze jou moesten aanpakken,” zegt Wendy, doelend op de favorieten Karen Edwards, Sheri Jones en Ginni Klein.
“Volgende ronde nog een keer proberen!” hoor ik Haico in een bocht roepen, nadat ik ben teruggepakt.
Ik kom niet weg, ga de eindsprint te vroeg aan en word na 400 meter, op de lichte uphill voor de eindstreep, voorbijgestreefd. Wat een domper. Een kleine genoegdoening is dat ook favoriete Karen Edwards niet wint, maar een onbekende 16-jarige uit Texas, Gypsy Lucas.
Haico wordt in de mannenwedstrijd al even zorgvuldig geschaduwd. Indrukwekkend is de aanblik van het grote peloton van meer dan 100 man dat, voorafgegaan door twee motorrijders, de bocht uit komt. De bochten zijn rechtsom, vergat ik nog te vertellen. Vier rechts- en één linksom. Ze hadden de ronde beter andersom kunnen doen.
“Haico zit niet op zijn gemak.” Johan tuurt bezorgd naar zijn pupil, die aan de binnenkant van de grote groep probeert naar voren te komen.
Verder naar achteren zit Gerhard Heidema, de enige Nederlander uit de Nijdamploeg die niet vanuit Atlanta naar huis is gevlogen. Jonathan Seutter vond een sponsor om hem ook in L.A. te laten rijden.
Naderhand stelt Haico vast dat er flink wordt geduwd en getrokken, kennelijk een erfenis uit het rolschaatsen, waar de deelnemers gewend zijn op kleine baantjes oorlog te voeren. In de eindsprint weet Haico zich nog wel los te worstelen uit het peloton, maar niet meer op tijd om Flaim te pakken.
Later op de dag is het open kampioenschap 30 kilometer. De mannen en vrouwen starten in één peloton. De brandende zon heeft de mist verdreven (“Smog zul je bedoelen,” zegt Wendy). Het is warm.
Ik hoor Haico praten met Gerhard Heidema. Even later stuiven ze voorbij om te proberen met zijn tweeën weg te rijden. De concurrentie reageert direct, alert. Mopperend voegt Haico zich weer in de groep.
Ten slotte nemen vier vluchters voorsprong, onder wie kanshebbers Steve Ridley en Jim Rosasco. Niemand onderneemt iets om ze terug te halen. In het peloton zit ook Derek Parra. Doug Glass zit achter Haico geplakt.
Ten slotte gaat Haico er zelf opnieuw op uit; Heidema, Glass en een derde in zijn kielzog.
Als ik een minuut na de winnaar bij de mannen als eerste vrouw over de streep kom zie ik Haico met gebogen hoofd in het gras zitten, Johan berustend naast hem.
“Ik wou winnen!” verzucht Haico als een Amerikaanse supporter troost dat tweede in dit gezelschap zeer acceptabel is.
Dan is er de prijsuitreiking onder de Californische zon, en we maken de balans op van deze Amerika-trip. Onze sportieve naam is gevestigd. We hebben goede contacten gelegd. Tom Pulsifer en Pam Muller, die zijn overgevlogen om hier te rijden, verzekeren ons dat we any time opnieuw welkom zijn in Atlanta.
We eten met Steve, zijn broer David, Wendy en een Australische schaatsschoenverkoper in een Chinees restaurant, waar Steve met zijn onderhoudende anekdotes meer op dreef is dan ooit.
Tot aan het vertrek, de volgende morgen, ervaren we de gastvrijheid die ons het gevoel geeft dat we de Amerikanen een plezier doen door bij hen te logeren in plaats van andersom.
We hebben niet alleen een nieuw stukje States geproefd maar ook de skeelersport van een nieuwe kant leren kennen.
Wie weet is het pas een begin.